Jesień to czas w przyrodzie zachodzą ogromne zmiany. Chłodniejsza pogoda sprawia, że niektóre owady szukają schronienia w naszych domach, co najczęściej nie jest pozytywnym zjawiskiem. Wraz z nadejściem jesieni rozpoczyna się inwazja biedronek azjatyckich, która wywołuje wiele pytań i obaw. Powstało wokół nich dużo mitów. Warto poznać owadziego gościa i dowiedzieć się czegoś więcej o tych owadach.
Biedronki azjatyckie a gatunki rodzime – jak je odróżnić?
Biedronki azjatyckie inaczej zwane arlekinami wykazują znaczne podobieństwo w wyglądzie do naszych biedronek. Występują w większej gamie kolorystycznej – w kolorach pomarańczowym, czerwonym, żółtym, a nawet czarnym. Mają więcej kropek, nawet 23 i są większe od rodzimych dwukropek i siedmiokropek. Najłatwiej obu gatunki odróżnić po przedpleczu ulokowanym pomiędzy pokrywami a głową. Nasza siedmiokropka ma przedplecze czarne, a na nim dwie jasne plamki. U biedronki azjatyckiej jest czarny wzór przypominający literę M. Chociaż nie u wszystkich osobników jest on równie wyraźny.
Historia rozprzestrzenienia się biedronki azjatyckiej w Europie
Biedronka azjatycka pierwotnie występowała w Chinach, Mongolii, Korei i Rosji. W 1916 roku wprowadzono owady do USA, natomiast w latach 60. XX wieku biedronki azjatyckiej pojawiły się w Ukrainie i na Białorusi. W 1982 roku sprowadzono je do Francji. W Polsce pojawiły się w 2006 roku pod Poznaniem. Rok później zauważono ją na Dolnym Śląsku, Pomorzu i Mazowszu.
W 2008 roku Centrum Badań Ekologicznych PAN rozpoczęło badania naukowe nad ich występowaniem, a Lasy Państwowe opublikowały edukacyjną grafikę z porównaniem naszej biedronki z jej azjatycką kuzynką.
Żarłoczny drapieżnik – naturalny wróg mszyc
Ogrodnicy doskonale wiedzą, ze mszyce potrafią zniszczyć uprawy i rozmnażają się w ekspresowym tempie. Trudno je wytępić, aby nie uszkadzać roślin i nie spowodować zatrucia gleby. Dlatego warto postawić na naturalnych wrogów tych szkodników. Jednym z nich są biedronki azjatyckie, które w ciągu doby mogą zjeść kilkadziesiąt mszyc oraz innych szkodników upraw, np.: klika mącznego i liczne gatunki pluskwiaków. Dlatego człowiek rozpowszechnił biedronkę azjatycką na całym świecie. Doceniono je za walkę ze szkodnikami.
Ogromna rozrodczość i dominacja arlekina i dominacja arlekinaść
Dzięki elastyczności pokarmowej larwy biedronki azjatyckiej łatwiej mogą przetrwać trudne okresy i rozwinąć się w dorosłe osobniki. Gatunek cechuje ponadprzeciętna rozrodczość. Samica w ciągu życia może złożyć do 4000 jaj także w czasie zimowania. Ponadto w czasie zimy śmiertelność biedronki azjatyckiej jest znacznie niższa niż niektórych europejskich gatunków.
Jesienne inwazje na elewacje i przygotowanie do zimy
Październik i listopad to czas, w którym wymienione owady szykują się do zimy. Najczęściej na „zimowisko” wybiera różnego typu szczeliny i zakamarki wśród skał. A tam, gdzie nie ma gór i skał, korzystają z najróżniejszych szczelin w budynkach. A że zimuje w dużych skupiskach, to możemy zobaczyć chmarę biedronek w naszych mieszkaniach. Owady wciskają się szczeliny i znikają z oczu człowiekowi. Zdarzają się ugryzienia, które mogą być niezbyt miłym przeżyciem dla alergików.
Jak uchronić dom przed inwazją biedronek azjatyckich?
Przed inwazją biedronek azjatyckich nożna się uchronić. Radykalnym rozwiązaniem jest użycie odkurzacza i posprzątanie szpar.. Możemy też spróbować uszczelnić wszelkie szpary. Biedronki nie lubią kwaśnego zapachu, woni mentolu czy kamfory. Można więc spryskać okna i firanki olejkiem cytrynowym lub miętowym. W ten sposób odstraszymy owady.
Z czysto gospodarczego punktu widzenia omawiany owad nie zalicza się do grona szkodników- zjada olbrzymie ilości owadów uszkadzających uprawy, więc jest pożyteczny. Warto pamiętać, że żywi się też owocami, a zwłaszcza jabłkami i winogronami. Mogą spowodować problemy producentom wina, ponieważ zmieniają smak i zapach runku. O biedronkach azjatyckich krąży wiele mitów, które nie wiele mają wspólnego z rzeczywistością.
Biedronka azjatycka (Harmonia axyridis) a biedronka siedmiokropka
| Cecha porównawcza | Biedronka azjatycka (arlekina) | Biedronka siedmiokropka (rodzima) |
|---|---|---|
| Ubarwienie pokryw | Od żółtego, pomarańczowego, przez czerwone, aż do czarnego | Jednolicie czerwone lub karminowe |
| Liczba kropek | Od 0 do nawet 23 kropek o nieregularnym kształcie | Zawsze 7 charakterystycznych czarnych kropek |
| Rysunek na przedpleczu | Czarny znak w kształcie litery „M” lub „W” na jasnym tle | Czarne przedplecze z dwoma białymi plamkami po bokach |
| Zachowanie jesienią | Gromadzi się masowo na jasnych elewacjach, wnika w szczeliny okien | Zimuje pojedynczo pod korą drzew i w ściółce leśnej |
| Wpływ na ludzi | W obronie może ugryźć i wywołać reakcję alergiczną u wrażliwych osób | Całkowicie nieszkodliwa i łagodna dla człowieka |
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy biedronka azjatycka gryzie człowieka?
Tak, w sytuacji zagrożenia biedronka azjatycka może ugryźć. Choć ugryzienie nie jest jadowite, u osób wrażliwych może wywołać pieczenie, swędzenie oraz miejscowy odczyn alergiczny.
Jak pozbyć się biedronek azjatyckich z mieszkania?
Najbezpieczniejszym sposobem jest wciągnięcie ich odkurzaczem, w którym w rurze umieszcza się nylonową pończochę lub skarpetkę, a następnie wyniesienie owadów z domu. Nie należy ich zgniatać, gdyż wydzielają żółtą, plamiącą ciecz o nieprzyjemnym zapachu.
Jakie zapachy odstraszają arlekina?
Biedronki azjatyckie nie lubią zapachu mentolu, olejku kamforowego, goździków, mięty pieprzowej oraz lawendy. Spryskanie ram okiennych roztworem tych olejków skutecznie zniechęca owady do lądowania na parapetach.
